banner

Het ouderschapsplan: wat, waarom en wanneer?

Op 1 maart 2009 is de ‘Wet Bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding’ in werking getreden. Met deze wet is het verplichte ouderschapsplan ingevoerd. In zo’n ouderschapsplan worden de belangrijkste afspraken tussen ouders over de minderjarige kinderen vastgelegd.

Wanneer moet er een ouderschapsplan gemaakt worden?
De verplichting tot het opstellen van een ouderschapsplan geldt ten eerste voor ouders die willen scheiden. Verder moet zo’n plan gemaakt worden door ouders die een geregistreerd partnerschap beëindigen, scheiden van tafel en bed of die gezamenlijk het gezag hebben over de kinderen en uit elkaar gaan.

Wat is het doel van een ouderschapsplan?
Door het maken van een ouderschapsplan moeten ouders al in een vroeg stadium stil staan bij de gevolgen die de echtscheiding op hun kinderen zal hebben. Ook worden zij gedwongen na te denken op welke wijze zij  hun taak als ouders willen invullen in de periode na de echtscheiding. Door duidelijke afspraken over de kinderen te maken worden problemen en conflicten in de toekomst voorkomen. Het uitgangspunt van het ouderschapsplan is dat ouders zich gezamenlijk verantwoordelijk (blijven) voelen voor de verzorging, opvoeding en ontwikkeling van hun kinderen, voor en na de scheiding.

Wat moet er in een ouderschapsplan staan?
Ouders mogen zelf bepalen welke onderlinge afspraken ze in het ouderschapsplan opnemen.

De wet stelt wel enkele minimumeisen over de inhoud. Een ouderschapsplan moet in ieder geval afspraken over de volgende onderwerpen bevatten:
-  de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, het recht en de verplichting tot omgang met de kinderen (de zorgregeling);
-  de wijze waarop ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke onderwerpen met betrekking tot de kinderen en hun vermogen (het onderling informeren en consulteren)
-  de kosten van de verzorging en opvoeding van de kinderen (de kinderalimentatie).

Het is daarnaast mogelijk om over allerlei andere onderwerpen afspraken te maken. Denk aan bepaalde regels (bedtijden, huiswerk), de hoogte van het zakgeld en behandeling van de kinderen bij ziekte. De ervaring leert dat hoe duidelijker, gedetailleerder en concreter het ouderschapsplan is opgesteld, hoe minder misverstanden en conflicten er tussen ouders ontstaan. De ouders weten dan namelijk wat er van hen over en weer verwacht wordt. Dit geeft ook een gevoel van rust en veiligheid aan de kinderen.

Hoe moet een kind bij het ouderschapsplan betrokken worden?
De wet bepaalt dat kinderen door hun ouders betrokken moeten worden bij het opstellen van het ouderschapsplan en dat in het verzoekschrift tot echtscheiding vermeld moet worden op welke manier de ouders dit gedaan hebben.

De kinderen moeten bij het ouderschapsplan betrokken worden op een manier die bij hun leeftijd past. Met een kind van acht jaar wordt natuurlijk op een andere manier gesproken over het ouderschapsplan dan met een puber van vijftien jaar. Hoewel kinderen bij het ouderschapsplan betrokken moeten worden en met hun mening dus rekening moet worden gehouden, zijn het uiteindelijk de ouders die beslissen. Dit voorkomt ook dat een kind tussen beide ouders moet kiezen.

Wat als het niet lukt om een ouderschapsplan te maken?
Soms lukt het niet om samen een ouderschapsplan op te stellen, bijvoorbeeld omdat de communicatie tussen de ouders niet goed loopt. Er kan dan toch een verzoekschrift tot echtscheiding worden ingediend. Hierbij dient de ouder die de echtscheiding verzoekt wel uit te leggen waarom geen ouderschapsplan is opgesteld en moet aangegeven worden welke afspraken over de kinderen deze ouder graag zou willen maken.

De rechter zal vervolgens bekijken of er nog mogelijkheden zijn om de ouders alsnog samen een ouderschapsplan te laten opstellen. Mocht de rechter van mening zijn dat de ouders er alles aan hebben gedaan om een ouderschapsplan op te stellen, maar dat dit door omstandigheden niet is gelukt, zal de rechter alsnog de echtscheiding uitspreken. Ook kan de rechter dan zelf in een ouderschapsplan voorzien.

De rechter kan ook van mening zijn dat partijen alsnog moeten proberen een ouderschapsplan op te stellen. Partijen kunnen hiervoor doorverwezen worden naar een mediator. De kosten van deze mediation zijn in principe voor rekening van de ouders. Als de mediation ook niet tot afspraken leidt en de ouders er ook op een andere manier niet uit kunnen komen, zal de rechter alsnog de echtscheiding uitspreken.

Executoriale titel
Het is belangrijk dat de rechter verzocht wordt het ouderschapsplan onderdeel uit te laten maken van de echtscheidingsbeschikking. Hiermee wordt een zogenoemde executoriale titel verkregen. Kort gezegd houdt dit in dat de inhoud van het ouderschapsplan kan worden afgedwongen zonder dat opnieuw de gang naar de rechtbank hoeft te worden gemaakt. Wordt bijvoorbeeld niet of onvoldoende kinderalimentatie betaald, dan kan de ouder die recht heeft op deze alimentatie direct naar het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) of de deurwaarder stappen om de achterstallige kinderalimentatie te innen.

terug naar overzicht