banner

Werken op (koop)zondag: een verplichting?

September 2016, opwinding in Veenendaal. De reden? De eerste koopzondag ooit. Ook in andere plaatsen worden er (al wat langer en vaker) koopzondagen gehouden, zoals bijvoorbeeld in Ede. De winkels zijn open, de klanten komen en het personeel werkt. Maar in hoeverre kunt u als werkgever het personeel verplichten om op zondag te werken? En wat voor rechten heeft u als werknemer?

Wat zegt de wet?
De bepalingen over werktijden zijn te vinden in de Arbeidstijdenwet. Deze wet zegt dat de werkgever het werk zo moet organiseren dat de werknemer op zondag niet werkt.

Er zijn twee mogelijkheden om hier van af te wijken:

  1. Als het werken op zondag voortvloeit uit de aard van het werk. U moet dan bijvoorbeeld denken aan het werk van de politie en de zorg. Het werken op zondag moet wel zijn vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of de van toepassing zijnde cao.

  2. Als bedrijfsomstandigheden het werken op zondag noodzakelijk maken. De werkgever moet daarvoor wel overeenstemming hebben met het medezeggenschapsorgaan. Dit is meestal de ondernemingsraad, maar als het bedrijf die niet heeft, zijn dit de werknemers. Daarnaast is ook voor iedere zondag waarop gewerkt moet worden de instemming van de werknemers nodig.

Als werknemer heeft u veel ruimte. Uw instemming is immers nodig om op zondag te kunnen werken. Maar het is wel belangrijk dat u zich als een goed werknemer gedraagt. Die plicht legt de wet u op. Uit de rechtspraak blijkt echter dat u in normale omstandigheden, als u weigert om op zondag te werken aan uw verplichting voldoet. Dat zou wellicht bijvoorbeeld bij of na calamiteiten anders kunnen zijn.

Een praktijkvoorbeeld
De theorie lijkt duidelijk. Hoe uit zich dat nu in de praktijk? De rechter heeft zich nog weinig uitgesproken over het werken op zondag. Een interessante uitspraak is deze. De werkneemster van de Bijenkorf had meerdere malen aangegeven dat zij veel moeite had met het werken op zondag. Toch werd ze meerdere keren op zondag ingeroosterd. Onder protest besluit ze toch aan de slag te gaan. Ze stapt vervolgens wel naar de rechter en verzoekt om een ‘verklaring voor recht’ dat zij niet kan worden verplicht om op zondag te werken, als zij dat niet wil.

De kantonrechter oordeelt allereerst dat bij de Bijenkorf het werken op zondag niet uit de aard van het werk voortvloeit. Het werken op zondag is zogezegd niet noodzakelijk. De rechter vindt namelijk dat het werk bij de Bijenkorf niet gelijk te stellen valt met bijvoorbeeld het werk van de politie of het boerenbedrijf. De Bijenkorf kan zich ook niet op de tweede afwijkingsmogelijkheid, de bedrijfsomstandigheden, beroepen. De werkneemster heeft immers uitdrukkelijk geprotesteerd tegen het werken op zondag, dus in ieder geval er niet mee ingestemd. Als laatste beroept de Bijenkorf zich op een bepaling uit de cao. In deze bepaling staat namelijk dat werknemers kunnen worden verplicht maximaal 13 zondagen per jaar te werken. Ook hier maakt de rechter korte metten mee. Het moet namelijk gaan om een individuele overeenstemming met de betreffende werknemer. De rechter geeft als laatste wel aan dat, nu de Bijenkorf structureel op zondag open is, er slechts een éénmalige toestemming nodig is en dus niet voor iedere zondag dat gewerkt moet worden.

Afsluiting
Naast de bovengenoemde punten spelen er nog allerlei kwesties rondom het werken op zondag. Bijvoorbeeld met betrekking tot minderjarigen. Maar ook betreffende mensen die in verband met hun godsdienst/levensbeschouwing op een andere dag hun rustdag houden. Eén van de kwesties is  bijvoorbeeld de vraag of een toeslag over de op zondag gewerkte uren verplicht is. Dit is namelijk wettelijk niet het geval, al zal dat veelal wel verplicht zijn volgens de cao. Als laatste geldt dat u in principe minimaal 13 zondagen per 52 weken vrij moet hebben. Maar ook daar kan weer bij cao, met instemming, van worden afgeweken.

De werknemer heeft veel rechten wat betreft het werken op zondag. Als werkgever zult u goed met uw werknemers moeten overleggen. De beschreven uitspraak stamt uit 2006. Het is afwachten hoe de rechter nu tegen het werken op zondag aan zal kijken. De wet is (nog) niet veranderd, maar het zou best wel eens zo kunnen zijn dat de rechter de wet anders interpreteert, zoals bijvoorbeeld de verplichting om u als goed werknemer te gedragen. De tijd zal het leren. 

Mocht u over deze kwestie vragen hebben, of over andere juridische kwesties, neem dan gerust contact met ons op.

< Terug naar overzicht